श्री नवनाथ भक्तिसार · मूळ पोथी
अध्याय ३९
सत्यलोकी चरपटीनाथ व नारद यांचें वास्तव्य. १९२ ओव्या · कथासार वाचा
श्रीगणेशाय नमः जयजयाजी आदिनाथा ॥कर्पूरवर्णा उरगभूषिता ॥बोलवीं पुढें ग्रंथार्था ॥नवरसादि कृपेनें
॥१॥
मागिले अध्यायीं केलें कथन ॥चरपटीचा होऊनि जन्म ॥दत्तदीक्षा पुढें घेऊन ॥नाथपंथीं मिरवला
॥२॥
उपरी एकादश नाथांपासून ॥चौर्याचयशीं सिद्ध झाले पूर्ण ॥तयांचे सांगितले नाम ॥यथाविधीकरुनियां
॥३॥
एक गहनी वेगळा करुन ॥बहात्तर आठांनीं केले निर्माण ॥उपरी मीननाथ चौरंगी आडबंगण ॥बारा सिद्ध निर्मिले
॥४॥
एकूण चौर्यानयशीं सिद्ध पूर्ण ॥पुढें आतां ऐका कथन ॥चरपटी करी तीर्थाटन ॥कथा कैसी वर्तली
॥५॥
गया प्रयाग काशीहून ॥जगन्नाथ मल्लिकार्जुन ॥फणिपर्वत रामेश्वर करुन ॥कुमारीदैवत पाहिलें
॥६॥
बारा मल्हार हिंगलाज ॥बारा लिंगे तेजःपुंज ॥सप्त मोक्षपुर्यात पाहोनि सहज ॥महीप्रदक्षिणा घातली
॥७॥
सकळ महीचें झाले तीर्थ ॥गुप्त प्रगटे अत्यदभुत ॥परी एक राहिले इच्छिलें तीर्थ ॥स्वर्गपाताळ तीर्थात
॥८॥
करुनि मणिकर्णिकेचें स्नान ॥सकळ स्वर्ग यावें पाहून ॥उपरी पाताळभुवनीं जाण ॥भोगावती वंदावया
॥९॥
ऐसा विचार करुनि चित्तीं ॥गेला बद्रिकाश्रमाप्रती ॥तेथें नमूनि उमापति ॥पुढें चालिला महाराजा
॥१०॥
व्यानप्रयोगीं भस्मचिमुटी ॥चर्चूनियां निजललाटा ॥तेणेंकरुनि वातगतीं ॥गमनातें दावीतसे
॥११॥
मग आदित्यानामी मंत्र जपून ॥प्रत्यक्ष केला नारायण ॥तो मागें पुढें सिद्ध होऊन ॥मार्गापरी गमतसे
॥१२॥
कीं मनयोगाचा धीर धरुनि करीं ॥चरपट लंघी महेंद्रगिरी ॥शैल्यबर्फलहरी ॥अंगीं झगट करीतसे
॥१३॥
सवितातेज अति अदभुत परम तीव्र दाहाते करीत ॥तेणेंकरुनि बर्फगणांत ॥वितळपणीं मिरवत
॥१४॥
जैसें पर्जन्यकाळीं महीं ॥वितळे मित्रतेजप्रवाहीं ॥त्याचि न्यायें ते समयीं ॥हिमाचलकण वहिवटले
॥१५॥
ऐसी करुनि गमनस्थिती ॥लंघूनि गेला स्वर्गाप्रती ॥तों प्रथम शृंगमारुती ॥सत्यलोका पाहिलें
॥१६॥
जातांचि गेला विधिसभेंत ॥चतुराननाचें चरण वंदीत ॥वंदूनियां जोडूनी हस्त ॥सन्मुख उभा राहिला
॥१७॥
विधि पाहूनि चरपटासी ॥म्हणे कोण आला योगाभ्यासी ॥ऐसें बोलतां घडीसीं ॥नारद उभा तैं होता
॥१८॥
तो तयाच्या सन्मुख होऊन ॥म्हणे महाराजा चतुरानन ॥मग मूळापासून जन्मकथन ॥तयापासीं वदला तो
॥१९॥
ऐकूनि विधि सर्व वत्तांत ॥आनंदला अति अदभुत ॥मग चरपटाचा धरुनि हस्त ॥अंकावरी घेतला
॥२०॥
हस्तें मुख कुरवाळून ॥क्षणोक्षणीं घेत चुंबन ॥म्हणे बाळा तुझें येणें ॥कैसें झालें स्वर्गासी
॥२१॥
येरी म्हणे जी ताता ॥नारदें ओपिलें दत्तहस्ता ॥तेणें वरदपाणी माथां ॥ठाऊक केला बाळासी
॥२२॥
मग सकळ चरपटीतें विद्यार्णव ॥वैखरीपत्रें आणूनि ठेव ॥त्यावरी मोदानें कमलोदभवें ॥श्रवणपात्रीं भरलासें
॥२३॥
तो कुशल विद्यारत्न ॥श्रवणशक्तीं कीं सांठवण ॥परम आल्हादें आनंदन ॥पुन्हां चुंबन घेतसे
॥२४॥
यावरी बोले चतुरानन ॥बाळा कामना वेधली कोण ॥येरु म्हणे तव दर्शन ॥मनीं वाटलें हो तात
॥२५॥
यापरी होतां कामना चित्तीं ॥तेथेंचि वेधली कृपामूर्ती ॥कीं मनकर्णिका स्नाना निगुतीं ॥भोगावती पहावी
॥२६॥
यावरी बोले कमलोदभव ॥बा रे एक संवत्सर येथें असावें ॥त्यांत पर्वणी आल्यासी अपूर्व ॥स्नानासी जाऊं सकळिक
॥२७॥
ऐसें बोलतां कमलोदभवतात ॥अवश्य म्हणे चरपटीनाथ ॥यापरी राहतां सत्य लोकांत ॥बहुत दिन लोटले
॥२८॥
परी चरपट आणि नारदमुनी ॥वर्तती एकचित्तें खेळणीं ॥चैन न पडे एकावांचुनी ॥एकमेकां क्षणार्ध
॥२९॥
यापरी कथा पूर्वापारेसीं ॥नारद जातसे अमरपुरीसी ॥तों ॥सहस्त्रचक्षु देखतां त्यासी ॥विनोदउक्तीं पाचारी
॥३०॥
देखतांचि हा तपोवृंद म्हणे यावें कळीनारद ॥ऐसे शक्राचे ऐकूनि शब्द ॥मुनी क्षोभ पावला
॥३१॥
चित्तीं पेटतां कोपाग्नी ॥अंतरीं जल्पे नारदमुनी ॥म्हणे तोही समय तुजलागुनी ॥एक वेळं दाखवीन
॥३२॥
ऐसें म्हणून स्वचित्तांत ॥नारद जातां आपुल्या स्थानाप्रत ॥यासही लोटले दिन बहुत ॥परी शब्द चित्तांत रक्षीतसे
॥३३॥
तों सांप्रतकाळीं चरपुटमुनी ॥विद्यापात्र प्रळयाग्नी ॥तें पाहूनि जल्पे नारद मुनी ॥इंद्र आहुतीं योजावा
॥३४॥
ऐसे कामरत्नीं इच्छाधामीं ॥रक्षीत असतां देवस्वामी ॥तों एके दिवशीं श्रवणउगमीं ॥श्रृंगारिला चरपट तो
॥३५॥
म्हणे बांधवा ऐक वचन ॥कामें वेधलें माझें मन ॥कीं अमरकुसुमवाटिकाश्रम ॥पाहूं क्रीडेकारणें
॥३६॥
चरपट म्हणे अवश्य मुनी ॥चला जाऊं येचि क्षणीं ॥ऐसा विचार करोनि मनीं ॥अमरपुरीं चालिले
॥३७॥
मार्गी चालतां चरपटनाथ ॥शांतपणें महीं पाऊल पडत ॥तें पाहूनि कमलोद्भवसुत ॥चरपटातें बोलतसे
॥३८॥
म्हणे सखय जाणें येणें ॥आहे परम लंबितवाणें ॥तरी गमन ऐसे चालीनें ॥घडोनि कैसें येईल
॥३९॥
चरपट म्हणे आम्ही मानव ॥आमुची हीच चाली काय करावें ॥तुम्हांपाशी असे चपल उपाव ॥तरी तेणेंकरुनि मज न्यावें कीं
॥४०॥
नारदें ऐसे शब्द ऐकून ॥कार्यकामनीं मोहित मन ॥मग मार्गालागी स्थिर होऊन ॥गमनकळा अर्पिली
॥४१॥
जो महादभुत कमलापती ॥तेणें दिधली होती नारदाप्रती ॥ती प्रारब्धबळें चरपटाप्रती ॥लाधली असे अवचितीं
॥४२॥
ती गमनकळा कैसी स्थित ॥इच्छिल्या ठाया ती नेत ॥आणि त्रिभुवनांतील सकळ वृत्तांत ॥दृष्टीपुढें बैसतो
॥४३॥
आयुष्य भावी वर्तमान ॥गुप्तकृत्ये झाली होऊन ॥कोण्या ठायी वसे कोण ॥सकळ दृष्टी पडतसे
॥४४॥
ऐसी कळा ती गमनस्थिती ॥चरपटाते होतां प्राप्ती ॥मग हदयीं सरिताभरतीं ॥तोय आनंदाचें लोटलें
॥४५॥
मग उभय एके कलेंकरुन ॥मार्गी करिते झाले गमन ॥एकासारखा एक चंडकिरण ॥स्वर्गालागीं मिरवले
॥४६॥
मग लवतां डोळियाचें पातें ॥मनोवेगीं अपूर्व असत ॥गगनचुंबित मार्गे अमरक्षितींत ॥कुसुमवाटिकेंत पातले
॥४७॥
तंव तेथें नाना तरु विस्तीर्ण ॥गगनचुंबित विशाल वन ॥ज्यांच्या कुसुमसुगंधेंकरुन ॥अमोघ पाषाण मिरवती
॥४८॥
सहस्त्र योजन कानन समस्त ॥झाले आहे गंधव्यक्त ॥ते पाहूनियां चरपटनाथ ॥परम चित्तीं आल्हादें
॥४९॥
मग कुसुमवाटीं करितां गमन ॥खेळती नाना क्रीडावचनें ॥खेळतां खेळतां येती दिसुन ॥पीयूषफळे त्या ठाया
॥५०॥
नारदासी म्हणे चरपटनांथ ॥फळें भक्षावीं कामना होत ॥नारद म्हणे कोणी हस्त ॥धरिला आहे तुमचा
॥५१॥
मग मन मानेल तैसें फळ ॥तोडूनियां तपोबळ ॥भक्षण करिती एकमेळ ॥उभय सुत विधीचे पैं
॥५२॥
तयांच्या बीजसाली सोडून ॥पीयूषरसासी करिती सेवन ॥उपरी सांडूनि तें स्थान ॥अनेक स्थानें सेविती
॥५३॥
फळें तोडितां पक्कशाखा ॥महीं पडती विभक्त रुखा ॥ऐसी ठाई ठाई कुसुमवाटिका ॥महीतें दर्शवी
॥५४॥
यापरी उभय ते समयीं ॥कुसुमें तोडिती गंधप्रवाहीं ॥मणि भूषणमिषें सर्व देहीं ॥घेऊनि कांहीं जाताती
॥५५॥
तों ब्रह्मदेव देवतार्चनी ॥बैसतां ठेविती पुढें नेऊनी ॥म्हणती कोण येतो न कळे येथ ॥सकळ नासूनि बागाइत ॥जात आहे येथुनी
॥५८॥
मग ते रक्षक पाळतीवरती ॥गुप्त बैसती अन्यक्षेत्रीं ॥तो ऐकें दिनीं उभय ते ॥कुसुमवाटिके संचरले
॥५९॥
संचरतांचि विभक्त ठाया ॥चरपट गेला फळें तोडावया ॥तों रक्षक येऊनि पृष्ठीमाया ॥चरपटातें धरियेलें
॥६०॥
तें नारदानें पाहून ॥त्वरेंकरुनि केलें पलायन ॥स्वस्थानासी जाऊन ॥स्थिर होऊनि राहिला
॥६१॥
येरीकडे लतिकापाळ ॥धरुनियां चरपटबाळ ॥येतांचि भेदिलें मुखकमळ ॥हस्तेंप्रहारेंकरुनियां
॥६२॥
तेणें कोपोनि तपोकेसरी ॥कीं अपूर्व भासे वैश्वानरी ॥मग तीव्रशिखा आहुती बनकरी ॥चावावया धांवतसे
॥६३॥
करीं कवळूनि भस्मचिमुटी ॥वाताकर्षण जल्पे होटीं ॥तेणेंकरुनि बनकर थाटीं ॥व्याप्त झाले सकळिक
॥६४॥
परम अस्त्र तें कठिण ॥सकळांचें भेदलें हदयस्थान ॥तेणें देहींचा सकळ पवन ॥कुंठित झाला ते समयीं
॥६५॥
कुंठित होत श्वासोच्छ्वास ॥तेणें प्राण झाले कासाविस ॥सकळ उलथोनि महीस ॥डोळां विकास दाटला
॥६६॥
गात्रें कांपती थरथराट ॥मुखीं रुधिराचा पूरलोट ॥नेत्र वटारुनि स्थूळवट ॥बुबुळांतें दाविताती
॥६७॥
ऐसा होतां विपर्यास ॥तों आणिक बनकर त्या ठायास ॥मागूनि येतां सहज स्थितीत ॥तेथें पाहिलें सकळिकां
॥६८॥
तों अव्यवस्थित सकळ बनकर ॥पडिले आहेत महीवर ॥ऐसें पाहूनि करिती विचार ॥तों सिद्ध बाळक पाहिला
॥६९॥
परम तीव्र अति कठिण ॥देदीप्यरुप तेज गहन ॥त्यातें दृष्टी पाहून ॥मागचे मागें ते सरले
॥७०॥
त्वरें येऊनि नगरक्षिती ॥म्हणती महाराजा हे नृपती ॥एक जोगी अर्कस्थिती ॥आला असे महाराजा
॥७१॥
बाळरुपी अति सान ॥तेणें बनकरांचे घेतले प्राण ॥हदयीं पेटला प्रळयानळासमान ॥दशा मिरवूं म्हणतसे
॥७२॥
आणीक वल्ली तरु पाहात ॥फिरत आहे बागाइत ॥न चले आमुचे माहात्म्य तेथ ॥म्हणोनि आलो या ठाया
॥७३॥
मग पाचारुनि सुरवरमेळ ॥इंद्र म्हणे तुम्ही जाऊनि सकळ ॥शासन करुनियां बाळ ॥धरुनि आणा मजपुढें
॥७४॥
नावरे तरी करा बंधन ॥शस्त्रास्त्रीं करावें कंदन ॥युक्तिप्रयुक्तिकरुन ॥अरिष्टातें दवडा कां
॥७५॥
ऐसें बोलतां देवपाळ ॥सकळ देव उठले सबळ ॥चरपटप्रतापसमुद्रजळ ॥प्राशन करुं पाहती
॥७६॥
कीं तें सैन्य नोहे वडवानळ ॥अति शोभूनि शिखाजाळ ॥शस्त्रास्त्रीं महादळ ॥घेऊनियां चालिले
॥७७॥
येतांचि कुसुमवाटीनिकटीं ॥चरपट पाहता झाला दृष्टीं ॥मग सावध राहूनि कोपार्णव पोटीं ॥लहरा सोडूं म्हणतसे
॥७८॥
भस्मचिमुटीं करीं कवळून ॥सावध उभा ब्रह्मनंदन ॥तों देवसैन्य अपार धन ॥निकट येऊनि बोलती
॥७९॥
पाहूनि तयाचें तीव्रपण ॥मनीं म्हणे ब्रह्मनंदन ॥व्यर्थ विद्या अपार शीण ॥कासयासी करावा
॥८०॥
सकळ अस्त्रप्रतापतरणी ॥त्यांत अस्त्र मुकुटमणीं ॥तेंचि द्वंदासी पाठवूनि ॥वाताकर्षण रुझवावा
॥८१॥
मग हातीं भस्मचिमुटी ॥वाताकर्षण झालें होटीं ॥पाहूनि देवेचमूथाटी ॥सव्य अपसव्य फेंकीतसे
॥८२॥
मग तो अस्त्रप्रयोग कठिण ॥सकळ चमू घाली वेष्टून ॥सर्वा हदयीं संचरुन ॥आकर्षिला वात तो
॥८३॥
सर्वातें वात होतां लिप्त ॥श्वासोच्छवास झाले कुंठित ॥मग ते शस्त्रअस्त्र हस्त ॥मोकलोनि देताती
॥८४॥
प्राण होऊनि कासाविस ॥देह सांडिती स्वर्गमहीस ॥रुधिर येऊनि आननास ॥पूर वाहे भडभडां
॥८५॥
नेत्रद्वारें वटारुन ॥सकळ सांडू पाहती प्राण ॥गात्रें विकळ शवसमान ॥सकळ काननीं मिरवले
॥८६॥
ऐशा दशेंत देव सघन ॥होतां येरीकडे पाकशासन ॥हेर भृत्य पाठवून ॥समाचार आणवी
॥८७॥
येऊनि हेर पाहूनि तेथें ॥सांगते झाले अमरपाळाते ॥म्हणती महाराजा अत्यदभुत ॥देव सर्वस्वीं निमाले
॥८८॥
निमाले परी पुढें आतां ॥येथें येऊनि अमरनाथा ॥तुमचे सकळ जीविता ॥ओस नगरी करील कीं
॥८९॥
बाळरुप दिसतो सान ॥परी कृतांताचा घेईल प्राण ॥प्रळयरुद्र तो आकर्षण ॥करील मही वाटतसे
॥९०॥
कीं महाप्रळय आजीच आला ॥ऐसेपरी भासे आम्हांला ॥ऐसें ऐकूनि बहु बोलां ॥पाकशासन दचकतसे
॥९१॥
यावरी धैर्य धरोनि बोलत ॥सिद्ध करा ऐरावत ॥महाप्रळय वज्रघातें ॥भग्न करणें तयासीं
॥९२॥
ऐसें ऐकूनि बोलती हेर ॥म्हणती न्यून काय झुंजणार ॥परी तो धनुष्यालागीं शर ॥न लावी अजूनि महाराजा
॥९३॥
पाहतां पाहतां रणांगणीं ॥विपरीत करतो करणी ॥उगीच श्वासोच्छवास कोंडुनी ॥प्राण सोडितां झुंजार
॥९४॥
तेथें तुमचें वज्रअस्त्र ॥काय करील सहस्त्रनेत्र ॥तयाची विद्या गुप्तक्षेत्र ॥कांहीं करुं नेदीचि
॥९५॥
नातरी उगलाचि जाईल प्राण ॥मग सकळ राहील मुखभंजन ॥तरी दशकरातें साहाय्य करुन ॥येथें आणावा महाराज
॥९६॥
त्याची होतांचि दृष्टी ॥याची होय श्वासकुंठी ॥तरी महाराजा हे दयाजेठी ॥शिव साह्य करावा
॥९७॥
तरीच देव उठती पुढती ॥नातरी सकळांची होऊनि शांती ॥तस्मात् आतां युद्धाप्रती ॥जाऊं नये महाराजा
॥९८॥
ऐसें ऐकतां हेरभाषण ॥उठता झाला पाकशासन ॥वाहनारुढ प्रत्यक्ष होऊन ॥कैलासासी पातला
॥९९॥
तें शिवगणवेष्टित सदाशिव ॥बैसला होता महादेव ॥तों अकस्मात देवराव ॥जाऊनियां पोहोंचला
॥१००॥
चरणावरी ठेवूनि माथा ॥म्हणे महाराजा आदिनाथा ॥तुम्हीं अमरपुरीं मज पतिता ॥अमर करोनि बैसविलें
॥१०१॥
बैसविल्यावरी दानवें थोर ॥गांजिल्यावरी वारंवार ॥संकट निरसूनि सत्वर ॥पदस्थापना मज केली
॥१०२॥
परी आतां निर्वाण आलें ॥देव सकळ प्राणा मुकलें ॥सांगावया तुम्हांसी वहिले ॥उरलों आहें इतुका मी
॥१०३॥
शिव म्हणे ऐसा कोण ॥आला आहे स्वर्ग चढून ॥शक्र म्हणे स्वदृष्टीनें ॥पाहिला नाहीं महाराजा
॥१०४॥
कुसुमलतिकेचा केला नाश ॥म्हणूनि पाठविलें सर्व देवांस ॥त्यांचा समूळ होतां प्राणनाश ॥पळूनि आलों येथें मी
॥१०५॥
ऐसें ऐकतां शिवशंकर ॥गणांसी आज्ञा देत सत्वर ॥सिद्ध होऊनि चला समग्र ॥समागमें माझिया
॥१०६॥
आणि विष्णूते करा श्रुत ॥तो होवो अनायासें सहित ॥ऐसें ऐकतां दूत ॥विष्णूसमीप धांवती
॥१०७॥
मग गणांसहित अष्ट भैरव ॥अष्ट पुत्र घेऊनि शिव ॥शतकोटिसमुदाव ॥अमरपुरीं पातला
॥१०८॥
चढाओढी रणांत ॥देव मिळाले समस्त ॥चरपटीनें दृष्टीं देखत ॥भस्मचिमुटी कवळिली
॥१०९॥
चित्तीं म्हणे कासया उशीर ॥उगाचि शीण करावा थोर ॥निवृत्ति करुनि थोर व्यवहार ॥बोलवावें सर्वासी
॥११०॥
ऐसें सिद्ध करुनि वचन ॥प्रयोगीं अस्त्र वाताकर्षण ॥अस्त्रदेवता सिद्ध करुन ॥श्वास बंद शिवासहित
॥१११॥
श्वास झाले कुंठित ॥शिवासहित देव झाले विगलित ॥मूर्च्छना येऊनि भूमीवरी पडत ॥प्राण सर्वाचे निघूं पाहती
॥११२॥
असो शतकोटी गण ॥शिवासह पाकशासन ॥एकदांचि महीकारण ॥ढासळून पाडिले
॥११३॥
जैं तरु पल्लवशाखीं ॥मूळ खंडतां पडती शेखीं ॥तेवीं अवस्था झाली निकी ॥महीवरी पडतसे
॥११४॥
त्यापरी शिवादि शतकोटी गण ॥मुख आच्छादी पाकशासन ॥पुष्पवाटिके विकल प्राण ॥मूर्च्छागत झाले ते
॥११५॥
अवघे पडिले निचेष्टित ॥परी नारद दुरोनि विलोकित ॥हस्तपाद खुडितां हंसत ॥अमरनाथा पाहुनी
॥११६॥
मनीं म्हणे बरें झालें ॥अहंकारीं सर्व गळाले ॥देवांमाजी कित्येक मेले ॥शव झालें शरीराचें
॥११७॥
कुसुमलतापाळक बनकर ॥तैं सकळ सांडिले देहअवसर ॥प्रेत होवोनि महीवर ॥भयेंकरुनि पडियेले
॥११८॥
कोणा रुधिराचा भडभडाट ॥मुखीं अपार पूर लोटत ॥श्वेतवर्ण चक्षुपाट ॥वटारुनि दाविती
॥११९॥
येरीकडे शिवदूत ॥गेले होते वैकुंठांत ॥विष्णु लक्षूनि महादभुत ॥वृत्तांत सर्व सांगती
॥१२०॥
म्हणती महाराजा कमलाक्षा ॥महीदक्षा सर्वसाक्षा ॥राक्षसारी मोक्षमोक्षा ॥निजदासां कैवारी
॥१२१॥
नेणों अमरवनीं कोण ॥आला आहे बलिष्ट जाण ॥तेणें सकळ देव केले तृण ॥गतप्राण झाले ते
॥१२२॥
एकटा उरला अमरनाथ ॥तोही शीघ्र येवूनि कैलासास ॥स्तवूनियां उमानाथास ॥युद्धालागीं गेलासे
॥१२३॥
शतकोटी गणांसहित ॥वीरभद्रासह देव समस्त ॥सवें घेवूनि उमानाथ ॥युद्धालागीं गेलासे
॥१२४॥
भव जातां अमरपुरीसी ॥आम्हां पाठविलें तुम्हांपासीं ॥आपण चलावे त्या कटकासी ॥म्हणोन आम्हीं धांवलों
॥१२५॥
ऐसें ऐकतां मधुसूदन ॥विचार न पाहतां विष्णुगण ॥छपन्न कोटी मेळवून ॥गरुडारुढ झालासे
॥१२६॥
टाळ ढोल दुंदुभिनाद ॥समारंभें श्रीगोविंद ॥अमरपुरींत झाला नाद ॥ऐसें येवूनि पातले
॥१२७॥
समस्त बैसले घालूनि पोळा ॥आर्हाुटिती विष्णुमंडळा ॥धरा मारा शब्दकोल्हाळा ॥एकदांचि करिताती
॥१२८॥
शिवगण जे शिवासहित ॥देवांसह अमरनाथ ॥परम पाहूनि अवस्थित ॥विष्णु मनीं क्षोभला
॥१२९॥
सकळ दूतां आज्ञापीत ॥म्हणे तुमचा होय ताता ॥धरा मारा आलंबित ॥शस्त्रेंअस्त्रें करुनियां
॥१३०॥
आपण घेवूनि सुदर्शन ॥गांडीव सजविलें लवोन ॥इतुकें चरपटनाथें लक्षून ॥भस्मचिमुटी कवळीतसे
॥१३१॥
मनांत म्हणे विष्णुकुमार ॥सुदर्शन हें आह अनिवार ॥तरी आपण आधींच वारासार ॥करुनियां बैसावें
॥१३२॥
मग मोहनास्त्र जल्पूनि होटीं ॥सुदर्शननामीं फेंकिली भस्मचिमुटी ॥तें मोहनास्त्र सुदर्शनपोटीं ॥जाऊनियां संचरलें
॥१३३॥
तेणेंकरुनि सुदर्शन ॥अचळ जड झालें मोहून ॥तैसेंचि गांडीव आणि सकळ गण ॥उठावले नेटकीं
॥१३४॥
तें पाहूनि चरणस्थित ॥काय करिता झाला नाथ ॥विष्णुगण करुनि समस्त ॥वाताकर्षण योजिलें
॥१३५॥
वाताकर्षणप्रयोग नेटीं ॥गर्णी फेंकितां भस्मचिमुटी ॥तेणें विष्णुकटक सुभट ॥श्वासोच्छवासें दाटलें
॥१३६॥
कोंडतांचि श्वासोच्छ्वास ॥धैर्य न उरे मग समस्तांस ॥मग देह सांडूनि सकळ धरणीस ॥धुळीमाजी लोळती
॥१३७॥
खरसायके मोकळे हस्त ॥शस्त्रविकार झाला बहुत ॥मुखीं रुधिर विचकूनि दांत ॥नेत्र श्वेत करिताती
॥१३८॥
सकळ सांडूं पाहती प्राण ॥हस्तपाद आपटिती दुःखी होवून ॥तें पाहूनि मधुसूदन ॥सुदर्शन प्रेरीतसे
॥१३९॥
सुदर्शनातें वैडूर्यखाणी ॥कीं येवूनि राहिले सहस्त्र तरणीं ॥ऐसें अति चंचळाहुनी ॥चपल महाअस्त्र तें
॥१४०॥
जैसा अश्वांत श्यामकर्ण ॥कीं धेनुगणीं सुरभिरत्न ॥तेवीं अस्त्र सुदर्शन ॥जाज्वल्यपणीं मिरवें तें
॥१४१॥
तें सुदर्शन कोपेंकरुन ॥प्रेरिता झाला रमारमण ॥परी तें नाथापाशीं येउन ॥मोहेंकरुन वेष्टिलें
॥१४२॥
चित्तीं म्हणे पिप्पलायन ॥हा प्रत्यक्ष विष्णुनारायण ॥स्वामी आपुला वाचवा प्राण ॥घोट घेतला दिसेना
॥१४३॥
तरी हें युद्ध पूर्ण नाहीं ॥माझी परीक्षा पाही ॥निमित्तें सहज करुनियां कांहीं ॥खेळ मज दावीतसे
॥१४४॥
ऐसा विचार करुनि चित्तीं ॥नमन केलें नाथाप्रती ॥नमूनियां दक्षिण हस्ती ॥जाउनियां विराजलें
॥१४५॥
चरपटाहातीं सुदर्शन ॥कुस्ती करितां मनोधर्म ॥मग तो चरपट चांगुलपणें ॥प्रत्यक्ष विष्णु भासतसे ॥येरीकडे वैकुंठनाथ ॥आश्चर्य करीं स्वचित्तांत ॥म्हणे मोहूनि सुदर्शनातें ॥घेतले कैसें अरिष्टानें
॥१४७॥
मग हातीं गदा परताळून ॥घेता झाला रमारमण ॥तैं चरपट तेथें दृष्टीं पाहून ॥भस्मचिमुटी कवळीतसे
॥१४८॥
वाताकर्षणप्रयोगमंत्र ॥सिद्ध करोनि तपपात्र ॥समोर लक्षोनि कंजगात्र ॥प्रेरी अस्त्र दुर्घट तें
॥१४९॥
मग तें अस्त्र पवनगतीं ॥संचरतें झालें हदयाप्रती ॥तेणें झालें अरिष्ट अती ॥धडाडूनि पडियेलें
॥१५०॥
हस्तविभक्त होवूनि गदा ॥पडती झाली क्षितीं आल्हादा ॥पांचजन्य प्रियप्रद गोविंदा ॥सोडूनियां मिरवत
॥१५१॥
ऐसा होतां अव्यवस्थित ॥तें पाहूनियां चरपटनाथ ॥मग विष्णूजवळी येवूनि त्वरित ॥निजदृष्टी विलोकी
॥१५२॥
विलोकितां विष्णूलागुनी ॥तों दृष्टीं पडला कौस्तुभमणी ॥मग मनांत म्हणे आपणालागुनी ॥भूषणातें घ्यावा हा
॥१५३॥
ऐसें म्हणोनि स्वचित्तांत ॥वैजयंतीसी काढूनि घेत ॥गळां ओपूनि मौळीं ठेवीत ॥रत्नमुगुट विष्णूचा
॥१५४॥
शंखचक्र आदिकरुन ॥हातीं घेतसे ब्रह्मनंदन ॥गदा कक्षेमाजी घालून ॥शिवापासीं पातला
॥१५५॥
शिव पाहूनि निजदृष्टीं ॥तों कपालपात्र आणिलें पोटीं ॥तें घेवूनि झोळीं त्रिपुटी ॥सोडूनियां चालिला
॥१५६॥
चित्तीं गमनागमध्यान ॥त्वरें पातला सत्यग्राम ॥पितयापुधें शीघ्र येवून ॥उभा राहिला चरपट
॥१५७॥
पांचजन्य सुदर्शन ॥सव्य अपसव्य कराकारण ॥कक्षे गदा हदयस्थान ॥कौस्तुभ गळां शोभवी
॥१५८॥
तें पाहूनि नाभिसुत ॥विष्णुचिन्हें भूषणास्थित ॥मौळीं मुगुट विराजित ॥अर्कतेजीं चमकूनिया
॥१५९॥
ऐसे चिन्हीं पाहतां विधी ॥मनीं दचकला विशाळबुद्धि ॥म्हणे मुला काय त्रिशुद्धी ॥केलें आहेसी कळेना
॥१६०॥
मग चरपटाचा धरुनि हात ॥आपुल्या अंकावरी घेत ॥गोंजारुनि पुसत ॥चिन्हें कोठूनी आणिली हीं
॥१६१॥
येरु म्हणे ऐक तात ॥सहज शक्राच्या कुसुमलतांत ॥खेळत होतों पहात अर्थ ॥मातें बनकरें तोडिलें
॥१६२॥
मम म्यां कोपें बनकर ॥मारुनि टाकिले महीवर ॥तया कैवारें हरिहर ॥झुंजावया पातले
॥१६३॥
मग मी चित्तीं शांत होवून ॥विकळ केले भवविभुप्राण ॥तया अंगींची भूषणे घेऊन ॥आलों आहे महाराजा
॥१६४॥
ऐसी ऐकतां चरपटगोष्टी ॥परम दचकला परमेष्ठी ॥मग हदयीं धरुनि नाथ चरपटी ॥गौरवीत बाळातें
॥१६५॥
म्हणे वत्सा माझा तात ॥आजा तुझा विष्णु निश्चित ॥महादेव तो आराध्यदैवत ॥मजसह जगाचा
॥१६६॥
तरी ते होतील गतप्राण ॥मग मही त्यांवांचून ॥आश्रयरहित होवून ॥जीवित्व आपुलें न चाले
॥१६७॥
तरी बाळा ऊठ वेगीं ॥क्लेश हरोनि करी निरोगि ॥नातरी मज जीवित्वभागीं ॥अंत्येष्टी करुनि जाई कां
॥१६८॥
ऐसें बोलतां चतुरानन ॥चित्तीं वेष्टला कृपेंकरुन ॥म्हणे ताता उठवीन ॥सकळिकां चाल कीं
॥१६९॥
मग विधि आणि चरपटनाथ ॥त्वरें पातले अमरपुरींत ॥तों हरिहर अव्यवस्थित ॥चतुराननें देखिले
॥१७०॥
मग प्रेमाश्रु आणूनि डोळां ॥म्हणे वेगीं उठवीं बाळा ॥वाताकर्षण चरपटें कळा ॥काढूनियां घेतलें
॥१७१॥
वातप्रेरकमंत्र जपून ॥सावध केले सकळ देवजन ॥उपरी जे कां गतप्राण ॥संजीवनीनें उठविले
॥१७२॥
सकळ सावध झाल्यापाठीं ॥ब्रह्मा करीं धरुनि चरपटी ॥विष्णुभवांच्या पदपुटीं ॥निजहस्तें लोटिला
॥१७३॥
परी विष्णुचिन्ह भूषणस्थित ॥पाहूनियां रमानाथ ॥कोण हा विधीतें पुसत ॥तोही प्रांजळ सांगतसे
॥१७४॥
मग जन्मापासूनि अवतारलक्षण ॥विधी सांगे देवांकारण ॥विष्णु सकळ वृत्तांत ऐकून ॥ग्रीवेलागीं तुकावी
॥१७५॥
मग म्हणे मम भूषणें ॥वर्तलें नाही विभक्तपण ॥माझाचि अवतार जाण ॥चरपटनाथ आहे हा
॥१७६॥
मग परमश्रेष्ठी हस्तेंकरुन ॥चरपट आंगींचे काढूनि भूषण ॥विष्णूलागीं देवून ॥चरणीं माथा ठेवीतसे
॥१७७॥
असो सकळांचे समाधान ॥पावूनि पावले स्वस्थान ॥चरपट अवतार पिप्पलायन ॥सर्व देवालागीं समजला
॥१७८॥
कपालपत्र शिवें घेवून ॥गणांसह पावला स्वस्थान ॥अमरपुरीं सहस्त्रनयन ॥देवांसहित गेला असे
॥१७९॥
मग विधीने चरपट करीं वाहून ॥पाहतां झाला ब्रह्मस्थान ॥येरीकडे नारद गायन ॥करीत आला शक्रापाशीं
॥१८०॥
इंद्रालागीं नमस्कारुन ॥म्हणे तुम्हां झाले थोर विघ्न ॥येथें कोणता नारद येवून ॥कळी करुन गेला असे
॥१८१॥
आम्ही तुमच्या दर्शना येतां ॥कळींचे नारद आम्हां म्हणतां ॥तरी आजचि कैसी बळव्यथा ॥कोणें दाखविली तुम्हांसी
॥१८२॥
ऐसें नारद बोलतां वचन ॥मनीं खोंचला सहस्त्रनयन ॥चित्तीं म्हणे हेंचि कारण ॥नारद आम्हां भंवलासे
॥१८३॥
ऐसें समजूनि स्वचित्तांत ॥कळीचे नारद कदा न म्हणत ॥अल्प पूजनें गौरवीत ॥मग बोळविलें तयासी
॥१८४॥
येरीकडे चतुरानन ॥गेला स्वस्थाना चरपटीसी घेवून ॥तयामागें नारद येवून ॥सत्यलोकीं देखिला
॥१८५॥
यापरी पुढें खेळीमळी ॥पर्वणी उत्तम पावली बळी ॥मणिकर्णिकेसी सर्व मंडळी ॥स्नानालागीं जातसे
॥१८६॥
एकवीस स्वर्गीचे लोक समस्त ॥मणिकर्णिकेसी आले बहुत ॥तयांमाजी चरपटीनाथ ॥विधी घेवूनि आलासे
॥१८७॥
मग तात पुत्र करुनि स्नाना ॥परतोनि आले स्वस्थाना ॥याउपरी सहजस्थित होवून ॥संवत्सर भरला असे
॥१८८॥
नारदविद्या पूर्ण गमन ॥मनीं चिंतितां पावे स्थान ॥तया मार्गे गौरवून ॥भोगावतीसी पातला
॥१८९॥
विधिसुत चरपटनाथ ॥गमन करीत महीं येत ॥तेथेंही करुनि अन्य तीर्थ ॥भोगावतीसी जातसे
॥१९०॥
करुनि भोगावतीचें स्नान ॥सप्त पाताळ दृष्टीं पाहून ॥बळिरायाच्या गृहीं जावून ॥वामनातें वंदिलें
॥१९१॥
बळीनें करुनि परम आतिथ्य ॥बोळविला चरपटीनाथ ॥यापरी इच्छापूर्ण नाथ ॥भ्रमण करी महीसी
॥१९२॥
ऐसी कथा ही सुरस ॥कुसुममाळा ओपी त्यास ॥कवि मालू श्रोतियांस ॥भावेंकरुन अर्पीतसे
॥१९३॥
नरहरीवंशी धुंडीसुत ॥अनन्यभावें संतां शरणागत ॥मालू ऐसे नाम देहाप्रत ॥ज्ञानकृपें मिरवीतसे
॥१९४॥
स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार ॥संमत गोरक्षकाव्य किमयागार ॥सदा परिसोत भाविक चतुर ॥एकोनिचत्वारिंशत्ततिमोध्याय गोड हा
॥१९५॥
श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥ ॥ नवनाथभक्तिसार एकोनचत्वारिंशतितमोऽध्याय समाप्त ॥